ENG WIRTUALNA UCZELNIA
x
STRONA GŁÓWNA31 marca 2015
Profesor Adam Marczyński i Pracownia – Wystawa, Wernisaż 9 kwietnia

Profesor Adam Marczyński i Pracownia

 Adam Marczyński  i Zbigniew Bielawka, Grażyna Borowik, Adam Brincken, Aleksander Fraj Pieniek, Krzysztof Kiwerski,  Dorota Martini, Romuald Oramus, Janusz Orbitowski, Lucjan Orzech, Jerzy Parketny, Artur Tajber, Tadeusz Gustaw Wiktor.

 Profesor Adam Marczyński ( 1908-85) prowadził swą Pracownię  na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP w latach 1948-80. Studiowało u niego 234 osoby, z których  79 uczniów zrealizowało dyplom magisterski. Adam Marczyński  był członkiem II  Grupy Krakowskiej, przed II wojną światową wystawiał też w ramach I Grupy Krakowskiej. Jego twórczość należy do najważniejszych zjawisk i postaw artystycznych  współczesnej polskiej sztuki.

Prace  Adama Marczyńskiego na wystawie pochodzą z kolekcji rodziny. Kilka z nich  dotyka tego, co jest najbardziej charakterystyczne w jego twórczości (Konkret 4, 1960,  Kompozycja układów zmiennych, 1964; Relief fioletowy 11 B, 1965; 4+1, 1973;  Refleksy – dekompozycja, 1973). Jedna z młodzieńczych  praca studyjnych (Akt,  1930) przemawia za tym, iż realizacje w późniejszych okresach twórczości  artysty poprzedzone były solidną szkołą studium natury.

Uczniowie pokazywani na wystawie studiowali w Pracowni prof. Marczyńskiego

w latach 60. i 70. ubiegłego wieku. Poza twórczością w wielorakich obszarach sztuki – dodatkowo zajmują się jej  nauczaniem na różnych szczeblach edukacji. Wykazują pewną więź z szeroko postrzeganą twórczością swego Mistrza. We wspomnieniach z okresu studiów nie kryją sentymentu do jego pedagogicznej postawy, nieobojętnej im przez lata na drodze do ukierunkowania własnej dydaktyki artystycznej.

            Grażyna Borowik, Aleksander Fraj Pieniek, w swych pracach stosują synkretyczną przestrzeń, w której geometryzacja form idzie w parze z wyważonym kolorem,  niejednokrotnie  z zastosowaniem kolażu, anektowaniem elementów gotowych, śladów – fragmentów kultury masowej czy też zastosowaniem stylistyki informelu.  W całym dorobku  G. Borowik dostrzegamy również działania intermedialne – instalacje i działania typu performence. W twórczości Adama BrinckenaLucjana Orzecha dominuje materia, często wyrazista,  gęsto nawarstwiająca się (obrazy- obiekty, asamblaże, kolaże). Pierwszy podąża

w kierunku metafizyki i elementów sakralnych, drugi w przytłumionej gamie monochromów  oczyszcza świat abstrakcji z wszelkiej narracji, często korzystając  z muzycznych inspiracji. Janusz Orbitowski, Tadeusz Wiktor od lat konsekwentnie drążą  obszar geometrii,

w którym powtarzalny  moduł,  miara proporcji  i równowaga poszczególnych elementów malarskiej, rysunkowej  czy też graficznej kompozycji  wyraziście kształtują purystyczną lub rozbudowaną strukturę przenikających się form i linii.  Zbigniew Bielawka,  po latach dominacji w jego twórczości grafiki z motywem mitycznego bohatera Jaccobka, obecnie tworzy obrazy i rysunki z odniesieniami do pejzażu,  architektury o wyraźnie syntetycznej,   uproszczonej, nieco baśniowej  stylizacji. Dorota Martini w pracach  na styku  fantazji

i bacznej obserwacji realiów typowych dla  końcówki  komunizmu, z groteskowym zacięciem stworzyła metaforyczne kompozycje i portrety na poły baśniowe,  na  poły zanurzone w otaczającej rzeczywistości. Ikonograficzne stylizacje, nawiązujące do tradycji sztuki  dostrzegamy w twórczości Krzysztofa KiwerskiegoRomualda Oramusa. Pierwszego –

w szerokim wachlarzu malarstwa, grafiki, filmu animowanego czy multimediów – trudno ująć w wąskich  kryteriach charakterystyki twórczości, drugi zaś przez lata przeszedł drogę cyklicznych przemian od  groteskowej malarsko – graficznej  figuracji do architektonicznych kompozycji na pograniczu abstrakcji. Artur Tajber całkowicie zrezygnował z materialnych form realizacji dzieła plastycznego kierując swą aktywność w stronę działań intermedialnych,  konceptualnych i sztuki performensu. Zaś Jerzy Parketny  – parę lat po studiach malarskich – poszedł w  stronę wykorzystania doświadczeń sztuk wizualnych w zakresie projektowania graficznego, technologii druku w oparciu o najnowsze techniczne zdobycze oraz ich zastosowanie w przemyśle poligraficznym.

Studenci Marczyńskiego prowadzeni byli  bez przesadnej i narzuconej pedagogicznej

i artystycznej doktryny. Posiadając niekwestionowany autorytet,  Profesor raczej dyskretnie, niż nachalnie przekazywał swą wiedzę i doświadczenia. Niewiele mówił, był  raczej

w korektach lapidarny,  niemniej od czasu do czasu lubił ze studentami pogawędzić na ławce pracowni czy korytarzu ostatniego piętra przy placu Matejki. W swych korektach akcentował  określone tendencje współczesnej sztuki, związane głównie z doświadczeniami kubizmu i geometrycznej abstrakcji, nie obce mu były osiągnięcia francuskiego  postimpresjonizmu i polskiego  koloryzmu międzywojennego okresu, cenił studium natury jeśli skutkowało  to otwarciem się na ciekawą poetykę rzeczywistości, ulegał sugestywności malarstwa materii. Interesował się działaniami interdyscyplinarnymi oraz konceptualnymi.

Wystawie towarzyszy publikacja, wydana przez Uniwersytet Pedagogiczny

w Krakowie przy wsparciu rodziny Profesora. Pojawiają się w niej  teksty Bożeny Kowalskiej, Marii Hussakowskiej, Mariusza Hermansdorfera oraz Piotra Marczyńskiego.  Wspomnienia z Pracowni  przybliżają miniony czas krakowskiej ASP, wreszcie imienny wykaz wszystkich uczniów Adama Marczyńskiego dodatkowo przywołuje o nich pamięć*.

 

*Profesor Adam Marczyński i Pracownia, praca zbiorowa pod redakcją Romualda Oramusa, Uniwersytet Pedagogiczny, Kraków 2015; projekt graficzny: Władysław Pluta, Skład: Inter Line SC; druk: Drukarnia Sklenarz

Marczyński_plakat_Pryzmat_email

Marczyński_zaproszenie_Pryzmat_email